Zij-instromers werven - Eerst laten ervaren, dan laten solliciteren
- news
De techniek heeft een rekensom die niet opgaat. Er staan meer technische vacatures open dan er technici zijn, en er komt geen opleidingsgolf aan die dat gat snel dicht. Zij-instromers werven is daarmee geen zijspoor meer, maar een van de weinige routes die nog echt ruimte biedt. Toch beweegt het de verkeerde kant op. Uit de TechBarometer van technisch opleider ROVC bleek eind 2025 dat nog maar 25 procent van de technische werkgevers zich actief op zij-instromers richt, waar dat twee jaar eerder 44 procent was.
Het ligt niet aan de mensen. In een eerdere editie van datzelfde onderzoek, onder 1.000 potentiële zij-instromers, noemde 55 procent de techniek een aantrekkelijke sector en had 60 procent positieve associaties bij het vak. De interesse is er. Wat ontbreekt is een route van die interesse naar een eerste werkdag.
Waarom begint zij-instromers werven niet bij een vacature?
Een vacature is een eindstation. Hij gaat ervan uit dat iemand al weet wat het werk inhoudt, al gelooft dat hij het kan en alleen nog moet kiezen waar hij solliciteert. Voor een ervaren monteur klopt dat. Voor iemand die nu in de horeca of de zorg werkt, klopt er niets van.
De cijfers wijzen de plek aan waar het misgaat. In de TechBarometer gaf 58 procent van de potentiële zij-instromers aan niet te weten waar ze moeten beginnen, en vond 56 procent de regelingen rond omscholing onduidelijk. Geen motivatieprobleem dus, maar een informatieprobleem. ROVC-directeur John Huizing wees erop dat er geen keten bestaat die enthousiasme, opleiding en een baan aan elkaar knoopt.
Niet elk vraagstuk is een campagne. Soms is het antwoord een pagina in gewone taal over wat de stap kost, hoe lang hij duurt en wie hem betaalt.
Wat houdt mensen tegen die de techniek wél aantrekkelijk vinden?
Hier zit de echte barrière, en die is psychologisch. In hetzelfde onderzoek vond 88 procent dat het bedrijfsleven zonder technici stil zou vallen en zag 87 procent techniek als vakmanschap. Waardering genoeg. Maar 55 procent vond tegelijk dat een technische baan niet bij hen past, dacht 32 procent dat het fysiek te zwaar is en zei 44 procent te wensen dat ze handig genoeg waren voor een technisch beroep.
Mensen wijzen zichzelf af voordat iemand anders dat doet. En ongelijk verdeeld: 14 procent van de vrouwen overwoog serieus een overstap, tegenover 25 procent van de mannen. Elke uiting die begint met “ben jij de technicus die wij zoeken” bevestigt precies het beeld waarop die 55 procent afhaakt.
Het vraagstuk is dus niet zichtbaarheid. Het is of mensen geloven dat dit werk ook voor hen is.
Wat gebeurt er als je mensen het werk eerst laat ervaren?
Dan verdwijnt de aanname. Een meeloopdag, een avond op de werkplaats, een korte proefmodule of video waarin een monteur zijn dag doorloopt doet iets wat geen belofte kan: een vermoeden vervangen door een ervaring. Iemand die thuiskomt en denkt “dit kan ik” is een andere kandidaat dan iemand die dat hoopt.
Dat is een van de best onderzochte principes in werving. De meta-analyse van Jean Phillips in de Academy of Management Journal uit 1998, over veertig studies, liet zien dat realistische functievoorbeelden samenhangen met lagere vrijwillige uitstroom, minder uitval tijdens het wervingsproces en betere prestaties.
Onderzoek van Earnest, Allen en Landis in Personnel Psychology uit 2011 liet zien waardoor het werkt: kandidaten gaan de organisatie als eerlijker zien. Dat is de kern. Een twijfelende zij-instromer koopt geen belofte, hij koopt het gevoel dat je hem niets wijsmaakt.
Is een eerlijk beeld niet gevaarlijk voor je wervingscijfers?
Op korte termijn soms wel. Vroege diensten, vieze handen en buiten werken in februari laten mensen afhaken. Dat voelt als verlies, zeker als je wordt afgerekend op het aantal sollicitaties.
Maar dat is de bedoeling. Een werkgeversmerk is een magneet én een filter. Wie na een meeloopdag afhaakt, was anders na drie maanden vertrokken, met een mislukt inwerktraject en een vacature die opnieuw openstaat. Bij zij-instromers weegt dat zwaarder, want in hen investeer je eerst opleiding voordat ze productief zijn.
Een baan neem je bovendien mee naar huis. Wie van de zorg naar de techniek gaat, verandert zijn ritme, zijn collega’s en wat hij ’s avonds aan tafel vertelt. Dat is een gezinsbeslissing, geen impulsaankoop.
Hoeveel kost een diploma-eis je werkelijk?
Meer dan je denkt. Uit de TechBarometer kwam dat 34 procent van de technische bedrijven een mbo-diploma als harde eis stelt, terwijl 52 procent van de werkgevers zei een kandidaat die een aantal handelingen veilig kan uitvoeren te verkiezen boven iemand met dat diploma. Het eerste staat in het functieprofiel, het tweede in het hoofd van de werkplaatschef.
Internationaal is dat patroon goed gedocumenteerd. Het onderzoek Skills-Based Hiring van de Burning Glass Institute en Harvard Business School uit 2024 keek naar werkgevers die hun diploma-eisen schrapten, en vond dat dit in minder dan een op de zevenhonderd aannames tot een andere keuze leidde. Ongeveer 45 procent veranderde alleen de tekst, niet het gedrag.
Bij de bedrijven die het wel doorvoerden nam het aandeel mensen zonder diploma met bijna 20 procent toe, en bleven die mensen 10 procentpunt vaker dan hun collega’s met diploma. Een eis schrappen in de tekst is makkelijk. Hem schrappen in de selectie is waar het verschil zit.
Wat moet er intern kloppen voordat de eerste zij-instromer binnenkomt?
De employee value proposition rust op drie pijlers: wat de buitenwereld over je zegt, wat je eigen mensen zeggen en wat de markt biedt. Bij zij-instromers is die middelste pijler beslissend. De monteur met twintig jaar ervaring die er een beginner naast krijgt, bepaalt of die instroom slaagt.
Uit de TechBarometer bleek dat 56 procent van de bedrijven een inwerktraject heeft, vaak met interne opleidingen, coaching of een buddysysteem. De vraag is niet of het bestaat, maar of ervaren collega’s het als hun werk zien of als overlast bovenop hun planning.
Werven is hier ook werven om te houden. Bij een zij-instromer stopt de candidate journey pas na een jaar. Wie die twaalf maanden goed inricht, krijgt er de geloofwaardigste ambassadeurs voor terug: mensen die de overstap zelf net hebben gemaakt.
Hoe meet je of zij-instromers werven echt iets oplevert?
Door vooraf vast te leggen welk getal moet bewegen. Niet het aantal sollicitaties, want bij een eerlijk verhaal is dat juist een slechte graadmeter. Wel hoeveel mensen zonder technische achtergrond meedoen aan een oriëntatiemoment, hoeveel daarvan doorstromen naar een gesprek, hoe lang een vacature openstaat en hoeveel van die instroom er na twaalf maanden nog zit.
Een nulmeting kost weinig. Weet je hoeveel kandidaten je het afgelopen jaar hebt afgewezen omdat ze geen diploma hadden? Dat ene getal is vaak genoeg om intern het gesprek te openen, en dat gesprek heb je nodig. Zonder draagvlak op de werkvloer en bij HR wordt zij-instroom een pilot die stilletjes doodbloedt.
Meten laat ook zien wat je níet moet doen. Soms zit het probleem niet aan de voorkant, maar in een sollicitatieproces van zes weken of een werken-bij pagina waarin geen enkele zij-instromer zichzelf herkent.
Hoe pakt MonFri zij-instromers werven aan?
Wij beginnen bij het vraagstuk, niet bij het middel. Lopen de vacatures niet vol, of lopen ze vol met de verkeerde mensen? Vertrekt de instroom in het eerste jaar? Kent de markt je als werkgever überhaupt? Dat bepaalt of we uitkomen bij een campagne, bij een beter carrièreplatform, bij content die het hele jaar zichtbaar blijft, of bij een oriëntatietraject waarin mensen het werk eerst zien voordat ze solliciteren.
Daarna halen we het verhaal op waar het ligt: op de werkvloer. Voor Hanab, onderdeel van VolkerWessels, bouwden we het werkgeversmerk op de mensen die het werk doen, met beeld en verhalen van de bouwplaats zelf. Daar trekken wij ook de grens bij AI: prima voor varianten, tests en snelheid, maar waarom zou je iemand namaken die je ook gewoon kunt filmen. Een zij-instromer herkent een echt verhaal, en een verzonnen verhaal ook.
Benieuwd waar bij jullie de echte bottleneck zit? Kijk bij onze diensten, bel 020 23 38 587 of mail hi@mon-fri.com. Meer lezen over werving in de techniek? Lees dan monteurs werven in een krappe arbeidsmarkt of employer branding voor de maakindustrie.